Sinds september 2008 is Maria van Nieukerken dirigent en artistiek leider van zowel het grootkoor als het kamerkoor van Philharmonisch koor Toonkunst Rotterdam. Zij vaart een dynamische, vernieuwende koers. Ze is jong, maar heeft een indrukwekkende staat van dienst.
Met haar frisse aanpak en kijk op koorzang richt Maria van Nieukerken zich er in de eerste plaats op het beste uit de individuele zangers in het koor te halen. Voor Maria is een koor niet een anonieme massa, maar een groep van individuele zangers die gezamenlijk een prestatie neerzetten. Daarin telt de uitstraling en stem van iedere zanger. De inzet en concentratie die zij hiermee in het koor bereikt, openen deuren om door te dringen tot de kern van de tekst en muziek. Met, uiteraard, als uiteindelijk doel het publiek mee te nemen op deze muzikale reis.
Maria van Nieukerken (1975) studeerde koordirectie bij Daniel Reuss aan het Sweelinck Conservatorium te Amsterdam. Aan hetzelfde instituut studeerde ze enkele jaren hoofdvak piano bij Marcel Baudet en Alexandre Hrisanide. Ze volgde lessen koor- en orkestdirectie bij o.a. Marcus Creed, Jos van Veldhoven, Paul van Nevel, Hans van den Hombergh en Mark Shapiro (NY). In 1999 werd ze toegelaten tot de Internationale Meisterkurs Chorleitung onder leiding van Eric Ericson in Duitsland. In 2003 nam ze deel aan de masterclass van Uwe Gronosttay en Hartmut Haenchen met het Nederlands Kamerkoor. In september 2004 won ze tijdens de halve finale van de International Competition for Young Choir Conductors in Wenen de speciale Bärenreiter Urtext Preis.
Maria is artistiek leider en dirigent van het jonge professionele kamerkoor PA’dam en het Nederlands Studenten Kamerkoor (NSK). Met ingang van seizoen 2008-2009 is zij tevens werkzaam als dirigent van Philharmonisch Koor Toonkunst te Rotterdam. Hier dirigeert ze zowel het kamerkoor als het grootkoor. Verder organiseert Maria samen met organist Wim Dijkstra sinds 2004 de serie Bach in Monnickendam.
Met PA’dam brengt Maria uiteenlopende programma’s en ze bereidt het koor tevens voor op producties van anderen, zoals projecten met Xynix Opera, Holland Symfonia en het Metropole Orkest. Bij het NSK concentreert Maria zich op hedendaagse Nederlandse muziek. Dit gezelschap maakte met Maria in april 2008 een tournee naar Maribor (Slovenië) en het werd uitgenodigd om bij het Europa Cantat Festival in 2009 als Choir in Residence op te treden.
Foto's gemaakt door Lou Wolfs bij de uitvoering van der Messias van Mozart/Händel in de Doelen op 9 dec. 2008
Bij het GCA dirigeerde ze grotere werken voor koor en orkest of ensemble, de laatste jaren o.m. Mozarts Requiem, Haydns Die Jahreszeiten, Puccini’s Messa di Gloria, Rutters Gloria en diverse werken van Brahms.
Met Philharmonisch koor Toonkunst Rotterdam heeft Maria inmiddels tweemaal Bachs Matthäus Passion en Ein deutsches Requiem van Brahms uitgevoerd (tijdens de concertreis in mei 2009 naar Vaasa, Finland) en Händels Messiah in de bewerking van Mozart. Daarnaast presenteerde ze met het Kamerkoor in januari 2009 verschillende werken van de gebroeders Samuel en Daniël De Lange, tijdens de festivaldag “Licht op De Lange”.
Ook werkt Maria veelvuldig als assistent-dirigent bij o.a. Collegium Vocale Gent, Capella Amsterdam en het Deutsches Kammerchor. In die hoedanigheid werkte ze nauw samen met dirigenten als Reinbert de Leeuw, Philippe Herreweghe, Zsolt Nagy, Stefan Asbury, Heinz Holliger en Marcus Creed.
In het verleden leidde Maria vele uiteenlopende projecten, zoals de International Bigband Rotterdam, de hedendaagse operaproductie Der Fahrradstandoper en diverse projecten met de Matthäus Passion en de Johannes Passion van J.S. Bach. Vorig seizoen leidde Maria twee nieuwe producties bij mannenensemble The Gents: Over vrouwen en fabels en Met een tango en een traan. In 2007 dirigeerde zij het lustrumproject van vocaal ensemble Couleur Vocale Leiden. Ook verzorgde Maria verschillende workshops, waaronder een workshop voor zangers in de serie van de Pieterskerk Utrecht en een cursus ensembleleiding voor muziekschooldocenten.
Maria richt zich de laatste jaren nadrukkelijk op experimenten van muziek en theater in “reguliere concerten”, om de lading van (soms minder toegankelijke) muzikale werken voor zowel musici als publiek een extra dimensie te geven. In sommige gevallen verzorgt zij zelf een totale regie van de uit te voeren werken, zoals bij Ten Holts Bi-Ba-Bo door het NSK. Andere voorbeelden zijn de live muzikale toelichtingen voorafgaand aan de concerten van de serie Bach in Monnickendam, J.S. Bachs Johannes Passion uit het hoofd door PA’dam, de NSK-tournee van 2006 met het acrobatenduo Hoog & Laag, concerten met het GCA met Jenkins’ Mass for Peace in choreografie, en het Requiem van Mozart: uit het hoofd gezongen en ‘voor het eerst beluisterd’ door de in vol ornaat aanwezige Wolfgang en Constanze Mozart zelf…