Vaak gebeurt het niet, dat er van een bekende componist een 'vergeten' compositie opduikt. In 1993 werd van de Zwitserse componist Frank Martin een grotendeels voltooide Kerstcantate teruggevonden.
Frank Martin (1890 - 1974), die vanaf 1946 tot zijn dood in Nederland woonde, schreef de cantate in de periode 1929/1930. De dirigent Ernest Ansermet oordeelde destijds dat aan een dergelijke cantate geen behoefte was, en hierop belandde de bijna voltooide compositie in een archieflade, om daar in 1993 dus pas weer uit tevoorschijn te komen.
Aan de publicatie van het werk heeft Alais Koch, dirigent van de Musikakademie te Luzern, een belangrijke bijdrage geleverd. Op zijn aandringen ging de archieflade na 63 jaar open. In overleg met Maria Martin maakte hij de partituur gereed voor uitvoering, en dirigeerde hij op 4 december 1994 de première van de Cantate pour le Temps de Noël in de Jesuitenkirche te Luzern. In Nederland is het stuk nog nooit officieel uitgevoerd.
Het jaar 1999 is Frank Martin's 25e sterfdag; aanleiding voor Kamerkoor Toonkunst om diens 'vergeten' Kerstcantate op het programma te zetten.
Frank Martin geldt als een van de vooraanstaande componisten van deze eeuw. Hij verbond het 12-toonssysteem met zijn eigen opvattingen over tonaliteit en harmonie, en stond onder invloed van Schönberg en Debussy.
De Cantate is geschreven voor jongenssopraan, alt, sopraan, kleinere solopartijen, gemengd koor, vrouwenkoor en kinderkoor. De orkestbezetting bestaat uit strijkorkest, clavecimbel en orgel. De muziek heeft soms 'oude' trekken: Gregoriaans (vrouwenkoor), en de canons en fuga's doen wel aan Bach denken. Maar verder is het karakter onmiskenbaar 20e eeuws: in de harmonieën, in het ritme (in deel 15 horen we zelfs een rumba).
De Franse teksten van de cantate zijn afkomstig uit een oude Geneefse bijbel uit 1749. De merendeel is afkomstig uit het Lucas evangelie. Martin omlijstte ze met teksten uit het Oude en Nieuwe Testament: Jesaja, Psalmen en Openbaring.
Hoewel de partituur uitgaat van een indeling in vieren, kan men de tekst ook verdelen in 5 scènes:
|
|
| Openingskoor | Jesaja 40, 1-8 |
|
|
Lucas 1, 5-20: het verhaal
van Elisabet en Zacharias en de engel Gabriël (de aankondiging
van Johannes' geboorte). Psalm 113 |
|
|
Lucas 1, 26-38: de boodschap
van Gabriël aan Maria. Jesaja 7, 14. |
|
|
Lucas 1, 42-55: het bezoek van Maria aan Elisabeth, culminerend in het zeer uitgewerkte Magnificat nr.15 |
|
|
|
|
Lucas 2, 1-7: de geboorte in Betlehem, met als afsluiting een koordeel op een tekst uit Openbaring 5, 9: over het openen van het boek met de zeven zegels. |
|
|
Lucas 2, 8-20: de herders, waarin een Gloria met jongenskoor. |
|
|
Psalm 113 |
Naar de tekst
991121 rje